Tags

, , , , ,

Nederlanders die vlakbij de Duitse grens wonen, hebben de uitjes voor het uitkiezen. Verschillende mooie steden, lieflijke en imposante kastelen en andere bijzondere monumenten en natuurlijke fenomenen wachten om ontdekt te worden. Enkele van deze bezienswaardigheden zullen de revue passeren in de rubriek ‘Cultuur bij de oosterburen‘. NOCTUA trapt af met het voormalige geboortehuis van de Duitse dichteres Annette Von Droste-Hülshoff: Slot Hülshoff in Havixbeck.

Duitse dichteres van de Romantiek

Annette von Droste-Hülshoff wordt binnen de Duitse literatuur beschouwd als een van de beste dichteressen van de Romantiek. Ze werd geboren op 10 januari 1797 en was de tweede van vier kinderen van Clemens August von Droste zu Hülshoff en Therese Luise von Haxthausen. Annette zou een maand te vroeg geboren zijn en op het nippertje gered door een verpleegster. Zij hield hier haar hele leven lang lichamelijke klachten aan over waaronder slecht zicht en hoofdpijn. Vanaf 1815 leed zij ook aan diverse depressies die mogelijk door een slecht werkende schildklier werden veroorzaakt.

annette-von-droste-hulshoff

Annette von Droste-Hülshoff

Het gezin waar Annette uit voortkwam, behoorde tot de aristocratie van de Duitse regio Westfalen en de familie woonde in Slot Hülshoff, tussen het plaatsje Havixbeck en Münster in gelegen (circa 40 minuten rijden vanaf Enschede). Van huis uit werd ze conservatief en streng katholiek opgevoed en haar opleiding onderging ze bij onderwijzers die privélessen aan huis verzorgden voor haarzelf en haar twee broers, Werner en Ferdinand. Ze volgde onder andere lessen in antieke talen, wiskunde, natuurhistorie en muziek.

Intellectuele kringen

Als jong meisje toonde Annette al snel talent voor het componeren van gedichten en zag zij kans om zich binnen de intellectuele kring van haar twee stief-ooms (Werner en August) te mengen tijdens haar bezoeken aan Slot Bökerhof. Dit kasteel liet haar grootvader (Werner Adolf von Haxthausen) bouwen nadat hij voor de tweede keer in het huwelijksbootje was gestapt. Werner en August kenden belangrijke schrijvers zoals Jacob en Wilhelm Grimm en Annette zou ook enkele volksvertellingen hebben bijgedragen aan het werk van deze bekende broers.

Het talent van Annette werd niet bepaald door haar familie aangemoedigd, echter wel door Professor Anton Mathias Sprickmann: een Duitse schrijver en jurist in Münster die in 1770 enige beroemdheid had vergaard met zijn gedichten, toneelstukken en korte verhalen. Annette ontmoette Sprickmann in 1812 en liet hem enkele werken van haar hand lezen. Hij ontfermde zich als vriend en promoter over haar totdat hij in 1814 naar Breslau vertrok waarna hij en Annette brieven aan elkaar bleven schrijven.

anton_matthias_sprickmann

Anton Mathias Sprickmann

Haar voorkeur voor de Romantiek kwam mogelijk weer voort uit een ontmoeting met August Wilhelm Schleger in 1815. Deze literatuurcriticus stond samen met zijn broer Friedrich aan de wieg van een vroeg-romantische beweging als tegenreactie op de sobere ideeën van de Verlichting.

Ongeluk in de liefde

Tijdens een bezoek aan de familie Von Haxthausen van 1819-1820 bracht Annette tussentijds een bezoek aan kuuroord Bad Driburg omwille van haar lichamelijke kwalen. Hier zou ze verliefd zijn geworden op Heinrich Straube, een student rechten en vriend van haar stief-oom August. Deze romance werd echter gedwarsboomd door de familie Von Haxthausen, omdat zij Annette liever niet zagen trouwen met een protestant uit de middenklasse.

Terwijl Straube zich naar Göttingen begaf om zijn studie rechten voort te zetten, stuurde de familie Von Haxthausen August Von Arnswaldt op Annette af die deed alsof hij haar het hof maakte. Annette die zich gevleid voelde, ging op de avances van Von Arnswaldt in, maar gaf later toe dat ze verliefd was op Straube. Het kwaad was echter al geschied en Von Arnswaldt reisde af naar Göttingen om Straube verhaal te doen van Annettes gedrag. Samen schreven ze Annette een brief waarin ze beiden het contact met haar verbraken. Annettes kansen op een goed huwelijk waren hierna verkeken.

straube_heinrich-karikatuur

Karikatuur van Heinrich Straube

Spirituele gedichten

Vanaf 1820 begon Annette te werken aan een van haar gedichtenbundels waar haar originaliteit goed tot uiting kwam: “Das Geistliche Jahr“. Na vijfentwintig religieuze gedichten te hebben geschreven, staakte Annette haar werkzaamheden, omdat ze van mening was dat de gedichten te persoonlijk waren en te veel sporen vertoonden van religieuze twijfel. Pas in 1839 pakte ze op aandringen van een vriendin de draad weer op, echter deze bundel zou pas postuum (1851) worden uitgegeven.

Toen haar vader in 1826 overleed, verhuisde Annette met haar moeder naar het kleine landhuis “Rüschhaus” nabij Münster waar ze een monotoon leven leidde met vele beperkingen in haar doen en laten. De sleur werd af en toe doorbroken met een trip naar de Rijn of Bonn. In de zomer van 1835 reisde ze af naar kasteel “Eppishausen” in de Zwitserse Alpen die haar zwager Joseph von Laßberg (in 1834 getrouwd met haar zus Maria Anna, beter bekend als Jenny) toebehoorde.

In deze tijd trachtte Annette ook haar eerste boek gepubliceerd te krijgen en namen twee van haar vrienden het voortouw hierin: Christoph Bernhard Schlüter en Wilhelm Junkmann. Beide heren hadden echter weinig verstand van de literaire wereld en gingen in zee met een uitgever in Münster. Westfalen stond echter bekend als een achterhoek waar weinig boeken werden gekocht. In 1838 werden er 500 kopieën van haar eerste boek gepubliceerd waarvan er 74 werden verkocht: een vernedering voor Annette.

Levin Schücking

In 1840 raakte Annette bekend met een dichter die een keerpunt in haar leven zou vormen: Levin Schücking. Ze had hem ontmoet toen ze een literair gezelschap van dichters in Münster (opgericht door Anton Mathias Sprickmann in 1773) begon te bezoeken. Schücking had een lovende recensie over het werk van Annette geschreven en verzocht haar om hulp met zijn eigen boek. Er ontstond een hechte vriendschap waarvan sommige historici menen dat het voor Annette iets meer was dan dat, maar dat haar liefde onbeantwoord bleef. Annette schreef enkele liederen voor het werk van Schücking en werd verder door hem aangemoedigd.

levin_schuecking

Levin Schücking

In 1841 begon zij aan haar meest gerenommeerde werk, de roman “Die Judenbuche“. Ze schreef het werk terwijl zij en Schücking in Slot Meersburg aan de Bodensee verbleven: een kasteel dat haar zwager Johan gekocht had. “Die Judenbuche” heeft wat weg van een detective en thriller en werd geïnspireerd door een incident dat plaatsvond nabij Slot Bökerhof in de 18e eeuw. De hoofdpersoon is Friedrich Mergel die de moord op een joodse man, Aaron, op zijn geweten lijkt te hebben, al geeft het boek hier geen uitsluitsel over. Hij slaat op de vlucht, echter een oude behekste beuk heeft alles gadegeslagen. Friedrich kan zijn noodlot niet ontlopen, ook niet als hij na 28 jaar terugkeert.

Annette had nu de smaak te pakken en schreef hierna nog eens vijftig gedichten in circa een half jaar tijd waarvan verschillende aan Schücking waren gewijd. In april 1842 kwam er een einde aan een vredige tijd en de innige band tussen Annette en Schücking. Ieder ging zijn eigen weg: Annette keerde terug naar “Rüschhaus” en Schücking – die zijn taak had volbracht met het catalogiseren van de bibliotheek van Jospeh von Laßberg – nam een baan aan als privé leraar bij een aristocratische familie.

Succes en afscheid

Hierna nam de productiviteit van Annette af, maar de talloze gedichten die ze had geproduceerd vanaf 1840 werden in 1844 door uitgeverij Cotta gepubliceerd en met veel succes ontvangen. Dankzij dit succes kon Annette ook een villa (“Fürstenhäusle”) kopen nabij Meersburg.

In de tussentijd was de relatie tussen Schücking en Annette verder bekoeld. Schücking trouwde in 1843 met Louise von Gall en tijdens een bezoek van vier weken aan Slot Meersburg konden de twee vrouwen het niet met elkaar vinden. Annette nam afscheid van Schücking in een gedicht en ook hij distantieerde zich van haar in twee boeken uit 1846. In een van zijn romans, “Die Ritterbürtigen”, bracht hij Annette in verlegenheid met een kritische kijk op de aristocratie van Westfalen en inzichten die hij uit gesprekken met haar had vernomen. In zijn tweede roman, “Eine dunkle Tat”, zijn twee van zijn personages op hemzelf en Annette gebaseerd en is de personage die Annette vertegenwoordigt betuttelend en bezitterig. Annette brak hierna definitief alle banden met Schücking.

De laatste twee jaren van haar leven verbleef ze in het kasteel van haar zwager aan de Bodensee waar ze in 1848 overleed, mogelijk als gevolg van tuberculose.

Slot Hülshoff

Het ouderlijk huis van Annette, Slot Hülshoff, werd in opdracht van Heinrich I Von Droste-Hülshoff tussen 1540-1545 gebouwd, echter vanaf de 11e eeuw stond er hier al een kasteel dat in 1417 in handen kwam van de familie Von Droste. Het slot bestaat uit een voorburcht met schuur en stallen die gesierd wordt door twee verdedigingstorens: de Hunderturm die in 1580 werd gebouwd en de Gärtnerturm die in 1628 verrees.

voorburcht

Voorburcht van Slot Hülshoff met een van de twee verdedigingstorens

Het tweede gedeelte van het slot is het herenhuis dat als een eiland op de omringende gracht lijkt te drijven. Deze waterburcht, waar Annette en haar familie woonden, is in renaissancestijl gebouwd echter bevat ook enkele architectonische elementen die typerend zijn voor het Münsterland. Te denken valt aan de trapgevel aan beide kanten van het gebouw. De ingang van het slot wordt gesierd door een klein kapelletje met torentje dat in 1870 aan het huis werd toegevoegd.

img_2799-2

Herenhuis met trapgevel

herenhuis-2

Vooraanzicht van het herenhuis met kapelletje

Voor een zacht prijsje kunnen bezoekers vrijwel het hele jaar door een kijkje nemen in het leven van Annette en de aristocratie van Westfalen tijdens een audiotour (ook in het Nederlands, duur circa 40 minuten) door de kamers op de begane grond. Deze tour leidt onder andere door de bibliotheek waar Annette talloze boeken verslond en een rijk opgemaakte eetkamer met een prachtig uitzicht op de omliggende tuinen. Deze tuinen nodigen uit tot een wandeling en er is ook een buste van Annette hier te vinden.

tuin

Bospad naar een theehuisje in het omliggende park

Naderhand kun je Kaffee und Kuchen bestellen op het sfeervolle pleintje van Slot Hülshoff. Ook dineren behoort tot de mogelijkheden in het keldergewelf.

Advertenties